De sterk aan de botter verwante 'Volendammer Kwak' is het resultaat van een ontwikkeling vanaf de Middeleeuwen tot aan het einde van de vorige eeuw. Het schip, 16 meter lang en 4,5 meter breed, is uitermate geschikt is voor een specifiek doel: de zeilende visserij op de Zuiderzee en Noordzee, en dan met name voor een bepaalde vismethode, de zogenaamde kwakkuil visserij. Bij deze manier van vissen wordt het net achter het schip aan twee bomen over de zeebodem gesleept, terwijl er pal voor de wind wordt gevaren. Een groot aantal karakteristieke eigenschappen van het schip kan direct worden verklaard met dit gebruiksdoel:

• platbodem . Omdat de visgebieden op de Zuiderzee nogal ondiep waren, konden alleen schepen met een beperkte diepgang goed uit te voeten. Platbodems zijn dan uitermate geschikt. Een ander voordeel van het platte 'vlak' houdt verband met de visserij. Vroeger moest de vis levend worden bewaard in de bun , waarvan het vlak de onderkant vormt. Als dit rond zou lopen, zou alle vis op een hoop terecht komen en gemakkelijk stikken. Op het platte vlak kan de vis (m.n. bot ) zich daarentegen goed verspreiden.
  Om verlijeren (dwars met de wind mee wegdrijven) tegen te gaan, zijn bij een platbodem in plaats van een midscheepse kiel de karakteristieke zijzwaarden nodig. Een voordeel van zijzwaarden ten opzichte van de vaste kiel is dat ze op voordewindse koersen uit het water kunnen worden gehaald, waarmee de weerstand door het water wordt verkleind.

• bun. Midscheeps zijn er vier grote ruimen waarin de gevangen vis levend kan worden bewaard. Deze ruimen, ook wel 'de bun' genoemd, is als het ware een grote rechthoekige kist die in het middenschip onder de waterlijn is geplaatst. Er kan vrijelijk water door deze ruimen stromen via gaatjes in de koperen platen die onder de waterlijn aan de huid zijn bevestigd. Aan de bovenkant is de bun afsloten door de zogeheten deken. Dit is een zwaar uitgevoerd dek over de hele breedte van het schip, bestaande uit de twee lijfhouten aan de zijkanten en vier dekendelen van 8 cm dik. Naast afsluiting van de ruimen dient de deken ook als werkvloer voor de bemanning: de verwerking van de vis gebeurde op de deken. Vanaf de deken zijn de vier ruimen bereikbaar via een houten bekisting (de trog) die langsscheeps midden op de deken is geplaatst. Gevangen vis wordt via de trog in de ruimen geschept en kan daar later weer worden uitgehaald. In het schip worden de ruimen aan de voor- en achterzijde begrensd door de hoofdschotten, het achterhoofdschot en het voorhoofdschot . De bun is in vier ruimen verdeeld door drie tussenschotten . De schotten staan over de breedte van het schip op het vlak en ondersteunen aan de bovenkant de deken.

• hoge kop. De hoge, ronde kop van het schip is nodig om bij slecht weer de hoge golven op de onstuimige zee te kunnen doorstaan. Kwakken stonden erom bekend dat ze vrijwel nooit vanwege slecht weer thuis bleven.
• laag achterschip. Het achterschip is daarentegen erg laag. Dit was nodig om de netten met de hand binnenboord te kunnen halen. Een onvermijdelijk risico hiervan is dat zware zeeën soms van achteren over het schip konden slaan.

• veel zeil. Een kwak kan veel zeil voeren. Om voor de wind vissend voldoende trekkracht te verkrijgen, moest er aan de ongestaagde houten mast een grote hoeveelheid zeil kunnen worden gevoerd. Naast het grootzeil en een enorme fok zijn er nog allerlei bijzeilen die met behulp van allerlei bomen, haken en ogen kunnen worden bijgezet. Een bijzonder zeil is de 'breefok', een rechthoekig zeil dat bij voordewindse koersen aan een ra in de mast kan worden gehesen. Het moet vroeger een imposant gezicht zijn geweest om een vloot kwakken te zien vissen.