De Volendammer kwak VD172 bestaat honderd jaar.

Dit jaar bestaat de Volendammer kwak VD172 honderd jaar en daar zal in het weekend van 5 en 6 juni uitgebreid bij worden stil gestaan. Dan zal de zomerreünie van de Vereniging Botterbehoud – een traditionele botterbijeenkomst – ter gelegenheid van het eeuwfeest van de VD172 voor het eerst in Volendam worden gehouden. Er worden dan zeker twintig botters in de haven verwacht. Op zaterdag waren de botters uit voor hun jaarlijkse tocht met donateurs van Botterbehoud en op zondag 6 juni varen de historische schepen met iedereen die een keertje het water op wil met een echte botter. Vanwege het eeuwfeest van de VD172 is voor deze ene keer geheel gratis.

Volendam is trots op deze 100-jarige kwak. Tenslotte is dit monumentale schip een belangrijk onderdeel van de cultuurhistorie van het vissersdorp. Een kwak is een eikenhouten zeilschip dat sterk lijkt op een Zuiderzeebotter, maar aanmerkelijk groter is. Er werd met kwakken vrijwel uitsluitend vanuit Volendam gevist op de Zuiderzee, later IJsselmeer. In de hoogtijdagen lagen er meer dan 200 kwakken in de Volendammer haven. Momenteel zijn er nog slechts vier houten exemplaren over, waarvan de VD172 de oudste is. In 1904 is het schip gebouwd in Monnickendam, bij de toenmalige scheepswerf De Haas.

De VD172 heeft een bewogen geschiedenis. Zo heeft het schip in de oorlog deelgenomen aan het aardappelvaren tijdens de hongerwinter. Volendammer botters haalden toen met gevaar voor eigen leven aardappels uit Friesland en Overijssel ten behoeve van de ziekenhuizen in Amsterdam. Sijmen Tol (Knoest) viste als laatste schipper met de kwak. In 1963 gooide hij het bijltje er bij neer en verkocht de kwak aan een particulier. Begin jaren negentig was de VD172 bijna onder de slopershamer terecht gekomen. Dankzij een complete restauratie door stichting d’Garnkwak werd het schip gered van de ondergang. Sinds 2000 heeft het schip weer Volendam als thuishaven.

De laatste jaren maakt de VD172 het uitstekend. Het schip wordt goed onderhouden en er wordt vooral veel mee gevaren. Het onderhoud en varen met het schip gebeurt met een groeiende club enthousiaste vrijwilligers. Er wordt met het schip deelgenomen aan allerlei evenementen, zoals zeilwedstrijden, culturele evenementen en beoefening van traditionele zeilende visserij tijdens de jaarlijkse Kuilstrijd in Volendam. In het vaarseizoen wordt het schip regelmatig verhuurd aan bedrijven of particulieren die een dagje willen genieten op het water.

Botters en botterwerf in Volendam

Naast de VD172 zijn er veel ontwikkelingen op bottergebied in Volendam. Twee jaar geleden is een andere kwak, de VD84, aangekocht door stichting Pieter Bell ten behoeve van een leerwerk project voor mensen met een handicap. Begin vorig jaar is Stichting Zuyderzee Cultuur Volendam als overkoepelend orgaan van d’ Garnkwak en Pieter Bell opgericht. Deze stichting heeft de derde kwak, de VD5, aangekocht, die momenteel wordt gerestaureerd op de botterwerf in Spakenburg. De vierde kwak, de VD17 is in particuliere handen en vaart vanuit de haven van Monnickendam regelmatig op het IJsselmeer.

Tenslotte maakt Stichting Zuyderzee Cultuur Volendam zich sterk voor de bouw van de historische scheepswerf De Krommer. Concrete plannen hiervoor zijn volop in ontwikkeling. Op de plek waar de werf moet komen – aan het Slobbeland in Volendam – wordt nu door vele vrijwilligers, die bij de schepen en de werf betrokken zijn geraakt, al hard gewerkt in een tijdelijke loods.

Gratis zeiltochtje

Dankzij de zomerreunie van de Vereniging Botterbehoud in Volendam op 5 juni, bestaat op zondag 6 juni de gelegenheid om gratis mee te varen op een van de kwakken of botters, die dan aanwezig zijn in de haven. Er wordt dan een kort tocht gemaakt over Gouwzee of IJsselmeer. Op zondag 6 juni kunnen alle sponsors, donateurs en belangstellenden een keertje gratis meevaren met een kwak of botter voor een korte tocht over Gouwzee of IJsselmeer. Met dit hele gebeuren zal de Volendammer haven een feestelijke aanblik krijgen. U kunt zich aanmelden via e-mail, info@garnkwak.nl, of telefonisch, 06-22695733.

Hierover, maar ook over de schepen zelf, over vaartochten, verhuur en de werfplannen is veel informatie terug te vinden op internet: www.garnkwak.nl en www.pieterbell.nl .